Çocuk Doktoru Yılmaz Bay'ın sayfasına hoşgeldiniz!
RSS ikon Email ikon
  • ÇOCUK VE DONDURMA

    Mayıs 5th, 2016 doktoryilmazbay Yorum yok

    Yaz aylarının gelmesi ile anne-baba ve çocuklar arasında yıllardır devam eden ve asla da bitmeyecek olan bir savaştır başlar. Çocuklar günün üç öğünü dondurma yemek isterler. Anne ve babalar ise hasta olacak endişesi ile buna karşı çıkarlar. Herkes kendi yönünden biraz haklı gibi; ancak çileklisi, kavunlusu, çikolatalısı, fıstıklısı, limonlusu, bademlisi… gibi albenili çeşitleri ile çocukları baştan çıkaran bu tattan onları mahrum bırakmak da bana biraz insafsızlık gibi geliyor.
    DONDURMA YARARLI MI YOKSA ZARARLI MI?
    Ben bu soruyu “Bıçak kullanmak yararlı mı, yoksa zararlı mı?” sorusu ile benzeştiriyorum. Bıçak ile elma da soyabiliriz elimizi de kesebiliriz. Nasıl ki bıçağı bilinçli kullanmamız gerekiyorsa; dondurmayı da bilinçli tüketerek çocuğumuz için yararlı hale getirebiliriz.
    DONDURMANIN YARARLARI NELERDİR?
    Öncelikle şunu bilmeliyiz: Dondurma çocuk beslenmesinde temel gıda değildir. Ancak, ana maddesi süt, salep, şeker, bitkisel yağlar, çeşitli meyve karışımları, çikolata ve kakao olan dondurma, besin değeri oldukça yüksek bir gıdadır. Protein, karbonhidrat ve yağların yanında iyi bir kalsiyum, fosfor, sodyum, potasyum ve magnezyum kaynağıdır. 100 gr dondurmada ortalama 25 gram karbonhidrat, 3,6 gr protein, 6,6 gr yağ, 135 mg kalsiyum, 115 mg fosfor, 160 mg potasyum, 100 mg sodyum, 0,01 mg demir bulunur. Ayrıca A, B, C, D ve E gurubu vitaminler bakımından da zengindir.

    Böylesine zengin bir gıdayı uygun zamanlarda, uygun miktarlarda ve uygun koşullarda çocuklara sunarsak bu vazgeçilmez tadı onlar için yararlı hale getirebiliriz.

    Çocukların severek aldığı bu tat yemekten sonra günde 1 kez 1–2 top şeklinde tüketilirse, yeterince süt, yoğurt, peynir tüketmeyen çocuklar için ek bir protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineral kaynağıdır. Özellikle çocuklarda kemik gelişmesi için gerekli olan kalsiyum yönünden oldukça zengindir. Ayrıca onlara tatlı bir serinlik verir. Çocuklarda mutluluk hormonlarını artırarak aile içi ilişkilerin daha olumlu olmasını sağlar.
    EVDE KENDİNİZ DONDURMA YAPABİLİRSİNİZ
    Muz, şeftali, elma, armut, erik, çilek, limon, karpuz, kavun gibi meyvelerle tek tek ya da birlikte hazırlanabilir. Meyveleri soyup kabuklarını çıkartın. Kıvamlı bir karışım elde etmek için robottan geçirin ya da çatalla iyice ezin. Daha sonra 1 bardak süte 2 çorba kaşığı salep, 1 paket kakao, 1 çay kaşığı vanilya özü ve 1 yumurtanın beyazını ekleyin ve kısık ateşte 10 dakika kaynatın. Elde ettiğiniz bu karışımı hazırladığınız meyve püresinin üzerine ekleyin ve iyice karıştırın. Bu aşamada isteğe göre bal ilave edebilirsiniz. Daha sonra dondurma kaplarına ya da buz kaplarına koyarak buzlukta 5-6 saat beklettikten sonra çocuğunuza sunabilirsiniz.
    ÇOCUKLARA NE ZAMAN VE NE KADAR DONDURMA VERİLMELİDİR?
    Tüketim kurallarına uyulmak kaydıyla dondurma yılın 12 ayı yenilebilir. 1–1,5 yaşından sonra günlük 100 gramı geçmeyecek şekilde her gün ya da gün aşırı; en iyisi günlük 1–2 top şeklinde çocuklara dondurma verilebilir.
    SAĞLIĞA ZARARLI OLMAMASI İÇİN DONDURMA NASIL TÜKETİLMELİDİR?
    Dondurma, oda sıcaklığında tüketilmeli; ufak parçalara bölünerek ya da yalayarak mümkün olduğunca yavaş yavaş yenilmelidir. Yerken ağızda 5- 10 saniye çevrilmeli, arkasından oda sıcaklığında bir su içilmelidir. Dondurmanın bu kurallara uyularak tüketilmesi çocuklarda solunum yolu enfeksiyonlarına yakalanma olasılığını da azaltacaktır.
    DONDURMA NEDEN SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARINA NEDEN OLUR
    Normalde vücut sıcaklığı 36–37,8 derece arasındadır ve bu sıcaklıkta boğazda Üst Solunum Yollarının normal sakini kabul edilen bazı mikroplar bulunmaktadır. Buz, dondurma, soğuk içilen su, limonata, kola, gazoz gibi yiyecek ve içecekler ağız içi sıcaklığını 6–7 C kadar düşürmektedir. Bu ani sıcaklık farkı boğazın normal düzenini bozarak normal durumda hastalık yapmayan, hatta vücut için yararlı olan bazı mikropları vücut için zararlı hale getirerek üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olabilmektedir.
    DONDURMANIN SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU DIŞINDA ÇOCUK İÇİN BAŞKA OLUMSUZ ETKİLERİ VAR MIDIR?
    Dondurmanın ana maddesi süt olduğu için ve süt de özellikle yaz aylarında çok çabuk bozulduğu için hijyen ve de saklama koşullarına uygun yerlerden alınmayan dondurmalar ishale neden olabilir. Açıkta satılan dondurmalarda enfeksiyon olasılığı daha sıktır. Çünkü bu dondurmalar özel bir kaşık kullanılarak satışa sunulmakta, bu kaşık her çeşit dondurma kaplarına batırılıp oradan bu kaşıkla alınan dondurmalar açıktaki külaha ya da kaplara yerleştirilmekte ve bu işlem de enfeksiyon olasılığını arttırmaktadır.

    Ayrıca dondurmanın kalori değeri yüksek olduğundan, kilo problemi olan çocuklarda dondurmanın fazla tüketilmesi fazla kilo alımına, hatta obeziteye kadar giden tablolara neden olabilmektedir. Sağlıklı çocuklar fazla dondurma alırlarsa, gereksinimi olan enerjinin büyük kısmını dondurmadan alacağı için diğer yiyeceklere karşı isteksiz davranmakta, bu da çocuğun gelişimini olumsuz etkilemektedir. Dondurmanın yapıldığı besin maddeleri, özellikle albenisini arttırmak için kullanılan çikolatalar, çilekler, üzümler, fıstıklar bademler ve meyve tozları çocuklarda alerjiye neden olabilir. Dikkatli olunmalıdır.
    DONDURMA ALIRKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ?
    Dondurmanın ana maddesi süt olduğundan, süt de çabuk bozulan bir gıda olduğundan dondurma, temizliğinden emin olunan güvenilir yerlerden alınmalı ya da güvenilir ambalajlı ürünler kullanılmalıdır. Bu ürünlerin ambalajlarının sağlam olduğuna, soğukta bekletildiğine ve son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.
    DONDURMANIN BOZUK OLDUĞUNU NASIL ANLAYABİLİRİZ?
    İçinde buz tanecikleri olması, pıhtılı, iri kristalli, yumuşak ya da gevşek yapılı olması, kötü bir kokusunun olması dondurmanın bozuk olabileceğini bize düşündürmelidir.
    Sözün özü; Eğer dondurmanızı temizlik kurallarına uyarak evde kendiniz yapar ya da temizliğinden emin olduğunuz güvenilir yerlerden kapalı ambalajlarda alırsanız kullanım kurallarına da uyma koşulu ile günde 50–100 gramı (1–2 top) aşmayacak kadar kullanırsanız 365 gün çocuğunuza dondurma yedirebilirsiniz. Böylelikle aileler ve çocuklar arasındaki dondurma savaşlarına da bir son verilmiş olur.

    Sağlık ve Başarı Dileklerimle
    Dr. Yılmaz BAY
    Çocuk Sağlığı Uzmanını

    Yorumlara kapalı.