“Kavun, karpuz yata yata büyür”

Uyku, çocuğunuzun büyüme ve gelişmesi için vazgeçilmez bir süreçtir. Büyüme hormonlarının uykuda salgılandığı düşünülürse çocukların neden bu kadar çok uyuduğu daha iyi anlaşılır.

İyi bir uyku için öncelikle sesiz, gürültüsüz, ısısı iyi ayarlanmış huzur dolu ve fizik koşuları iyi olan bir ortamının olması gerekir.

Bebekler doğumdan 3. aya kadar geçen süre içinde evde ve dışarıda kullanılabilen,taşınabilir bir bebek yatağında yatırılabilir. 3 ay -3 yaş arasında ise; kenarları korumalı sabit bir bebek karyolasında yatırılmalıdır. 3 yaşından sonra korumasız çocuk yataklarında yatırılabilir. Bebek karyolasının koruma çubukları arasındaki genişlik 2,5 cm den az olmamalı (daha az aralıklarda bebeğin kolları ve bacakları sıkışabilir); 6 cm den de geniş olmamalıdır (daha geniş olursa kollar ve bacaklar dışarı sarkar). Bebeğinizin karyolasının içinde güvenle yatabilmesi için koruma çubuklarının boyu en az 60 cm. olmalıdır. Bebeğinizin yatağı; orta sertlikte, sünger, pamuk ya da viskoelastik bir malzemeden yapılmış olmalıdır. Yumuşak yataklar yüzüstü pozisyonda bebeğin başının içeri gömülmesine izin vererek havasız kalmasına neden olabilir; bu yüzden önermiyoruz. Yatak ve yorgan kılıfları naylon ya da sentetik olmamalı, pamuklu örtüler tercih edilmelidir.

2 yaşına kadar yastık kullanılmamalıdır. 2 Yaşından sonra ince bir yastık kullanılabilir.

Bebeğin yattığı odanın sıcaklığı en az 18- 20 derece dolaylarında olmalıdır. Bebeğinizi yatarken aşırı giydirmeyiniz, sarıp sarmalamayınız. Odada loş ışık sağlayan bir gece lambası bulundurunuz. Ailenin bulunduğu oturma odasından; bebek odasındaki sesler rahatlıkla duyulmalı eğer duyulmuyor ise; bebeğin odası ile oturma odası arasında bebeğin sesini ileten bir verici olmalıdır.

Çocuğunuzu; risksiz ve rahat bir uyku için Sırt üstü yatırınız.Rahat ediyorsa yan da yatırabilirsiniz.Yüzükoyun yatırmayınız. Yüzükoyun yatış bazen çocuğunuzun burnunu tıkayarak havasız kalmasına neden olabilir. Buda çocuğunuzda tehlikeli sonuçlar doğurabilir.

Kafatasının düzgün gelişmesi için çocuğunuz bir yatışta sizi sağ tarafından görüyorsa, bir sonraki yatışta sol tarafından görmelidir.

Yeni doğan bebekte gece ve gündüz kavramı tam olarak gelişmediği için bebekler gelişigüzel saatlerde uyur. İlk günlerde 18- 20 saat uyuyan bebek,1–2 ay dolaylarında 17- 18 saat, 3 ay dolaylarında 15- 17 saat uyku ile yetinir. Bunun 4–5 saati gündüz, 11–12 saati gece olabilir. Tabi bu uyku hiçbir zaman deliksiz bir uyku değildir. 2- 3 saatte bir uyanır, 1- 2 saat uyanık kalıp yeniden uyuyabilir.

15.günden itibaren bebeğiniz;gece ve gündüzü ayırt etmeye ve uyku düzeni de yavaş yavaş oturtmaya başlar. Uyku düzenini oturtmak ve gece uykularını arttırmak için gündüz uyku aralarında, emzirme sırasında, altını açtığınızda bebeğinizle konuşun. Ona karın masajları yapın. El, kol, bacak hareketleri ile ona bebek jimnastiği yaptırın. Böylelikle gündüz uyku aralarının daha çok uzamasını sağlayabilirsiniz.Gece uyandığında ise; ışıkları fazla açmayın, loş bir ortamda sessizce gereksinimlerini karşılayarak ona gece olduğunu hissettirin.

3. aydan itibaren artık bebeğinizin uyku düzeni oturmaya başlar. Bebeğinizin herhangi bir hastalığı yoksa,karnı tok, gazı çıkartılmış ve altı temiz ise fiziki koşulları ve ısısı iyi ayarlanmış sessiz bir odada gereksinimi kadar uyuyacaktır. Bu yatışta az uyudu ise bir dahaki yatışta eksiğini tamamlayacaktır, endişelenmeyiniz.

3- 6 aylık bir çocuk gündüz 3- 4 saat, gece 8- 10 saat aralıksız uyuyabilir. Uyandırmayınız. Bu dönemde ona uyku alışkanlığı kazandırmaya başlayabilirsiniz. Akşam saat 20:00’den sonra çocuğunuzun aktivasyonunu en az seviyeye indiriniz. Onun ilgisini çekecek ses, ışık ve hareketten kaçınınız. Ona ninni söyleyiniz, hikâye anlatınız. Her akşam düzenli olarak aynı saatte bu işlemleri yaparsanız çocuğunuz bu saatlerde uyuması gerektiğini anlayacak ve uyku ritmi sağlanacaktır. Saat 20:00- 21:00 dolayları çocuğunuzun uyması için uygun saatlerdir. Sabah 08:00- 09:00 dolaylarında çocuğunuzu uyandırın. Gündüz uykusunun düzenli olması için bu şarttır.

6- 9 ay arası günlük uyku süresi çocuktan çocuğa değişmekle birlikte 13- 14 saate kadar inebilir. Gündüzleri hiç uyumadan 6- 7 saat uyanık kalabilir. Yine de sabah ve öğleden sonra olmak üzere günde iki kez uyuması için gerekli ortamları hazırlayın. Akşam 20.00 dolaylarında gece uykusu için hazırlıklara başlayın. Akşam mamasını yedikten sonra bir süre çocuğunuzla ilgilenin, konuşun, öpüşün, koklaşın. Daha sonra gece kıyafetlerini giydirin, hareketleri azaltın ve yatağına götürün. O yatağındayken siz yanına oturun. Onunla birlikte yatağa yatmayın. Ninni söyleyin, hikâye, masal anlatın, onu rahatsız etmeyecek bir müzik çalabilirsiniz. Ninni, klasik müzik, hikâye CDlerinden de yararlanabilirsiniz.

9- 12 ay arası günlük uyku süresi 12- 13 saate kadar inebilir. Günde iki kez 1- 1,5 saat uyuyabildiği gibi yalnız öğleden sonraları bir kez 1- 1,5 saat uyuması da yeterlidir. Akşam her zamanki saatte uykuya hazırlamaya başlayınız. Saat 20:00- 21:00 dolayları çocuğunuzun uyması için uygun saatlerdir. Sabah 08:00- 09:00 dolaylarında çocuğunuzu uyandırın. Gündüz uykusunun düzenli olması için bu şarttır. Daha sonra 11:00- 12:00 arasında bir kez, 15:00- 17:00 arasında 1 kez daha olmak üzere toplam iki kez 1-1,5 saat uyumasına izin verin. Daha fazla uyursa da uyandırın ki gece rahat uyusun.

12- 18 ay arası günlük uyku süresi 11- 12 saate kadar inebilir. Günde bir kez 1- 1,5 saat uyuyabildiği gibi gündüzleri hiç uyumayabilir de. Akşam aynı saatte yatırmaya, sabah yine aynı saatte uyandırmaya özen gösterin.

18- 24 ay arası günlük uyku süresi 10- 11 saate kadar inebilir. Eğer isterse öğlen 1- 1,5 saat uyuyabilir. Daha fazla uyuyorsa da gece uyku düzeninin bozulmaması için usulca uyandırın.  Bazen hiç uyumayabilir de. Uyuması için ısrar etmeyiniz. Akşam saat 20.00 – 21.00 dolaylarında yatırmaya özen gösteriniz. Uyku öncesi yaptığınız her zamanki hazırlıklara dişlerini fırçalamasını da ekleyiniz.

 

BEBEĞİNİZ GECELERİ YETERLİ UYUMUYOR İSE;

Hani sihirli bir düğme olsa da düğmeyi kapatınca çocuğunuz uyusa, açınca da uyansa ne iyi olurdu değil mi? Ne yazık ki tıp henüz bu düğmeyi bulamadı. Biz şimdilik anne ve babalarımızın deneyimlerine kendi deneyimlerimizi de katarak; çocuğumuzla bir uzlaşmaya gitmeye çalışmalıyız.

Bebeğiniz yeterince uyumuyorsa; öncelikle çocuğunuz yeterince doyuyor mu, altı kirli mi, hasta mı, yattığı oda aşırı soğuk ya da aşırı sıcak mı, fiziki koşullar uygun mu? Araştırınız.

Uyuduğu ortamdaki havanın temiz olmasına dikkat ediniz. Bunun için gereksiz eşyaları odadan çıkartınız. Doldurulmuş hayvan postları, tüylü oyuncaklar, tüylü ve yünlü battaniyeler odasında bulundurulmamalıdır. Yine yatak odasında bitki ve çiçek olmamalıdır. Odaya bir hava temizleyici de koyabilirsiniz.

Bazen bebeğiniz size yakın olmak isteyebilir. İlla da ayrı odada yatıracağım diye kendinize ve bebeğinize eziyet etmeyiniz. Emzirdiğiniz sürece; 1 yaşına kadar size en yakın odada, belki de aynı odada olmanızda yarar vardır.

Bebeğinizi asla yatağınıza almayınız. Sizinle aynı odada ama ayrı bir yatakta uyumalıdır.

Bazen bebeğiniz sizi ele geçirmek isteyebilir. İşte buna izin vermemelisiniz. Uyuması için yatağına yatırdığınız çocuğu yeniden kucağınıza almayınız. Yanına gidip onunla konuşun. Sevip, okşayıp, ninnilerle, masallarla ya da müzikle onu sakinleştirmeye çalışınız.

Çocuğunuz size bir kez ağlayarak istediğini yaptırırsa hep daha fazla ağlayarak daha fazlasını isteyeceğini ve sonunda da istediğini aslcağını unutmayınız.

Uyuması için asla çocuğunuzu ayağınızda sallamayınız.

 

İYİ BİR UYKU DÜZENİ İÇİN;

Ağlamak çocukların en büyük iletişim aracı ve aynı zamanda en büyük silahıdır. Çocuğunuz uykusu geldiğinde de, uyumak istemediği zaman da ağlayabilir. Doğumdan kısa süre sonra 10- 15 gün içinde onun neden ağladığını anlayacaksınız.

Hiçbir problemi olmadığı halde çocuğunuz akşamları uymak istemiyorsa; ona iyi bir uyku düzeni oluşturmak için eşinizle ve çocukla ilgilenen diğer aile bireyleriyle oturup bir uyku programı hazırlayabilirsiniz. Çocuğunuzu yarın sabah erkenden saat 07:00- 08:00 dolaylarında uyandırarak bu programa başlayabilirsiniz. Bunun için perdeleri aralayın, müzik çalarak, şarkı söyleyerek ya da ona el, kol, bacak hareketleri yaptırarak uyanmasını sağlayın. Gün boyu 6 aylık oluncaya kadar 2- 3 kez, 6 ayla 1 yaş arası 1- 2 kez ,1 yaşından sonra 1 kez 1- 1,5 saat uyumasına izin verin. Diğer zamanlarda uyanık tutmak için onunla konuşun, ilgilenin. El,kol,bacak hareketleri yaptırarak, dışarı çıkartarak uyanık kalmasını sağlayın. Akşam 20.00- 20.30 dolaylarında hareketleri azaltarak onu uykuya hazırlamaya başlayın. Ilık bir banyo yaptırın, odasına götürün, yatak kıyafetlerini giydirin, yatağına yatırın. Loş bir ışıkta ninniler söyleyin, masal okuyun, hikâye anlatın ya da bunun için özel olarak hazırlanmış CDlerden yararlanın.  Ağlıyor diye kucağınıza almayın, yeniden emzirmeyin, beslemeyin ancak yanında oturup 15–20 dakika onunla ilgilenin, saçlarını okşayıp, sırtını sıvazlayın , şarkılar , türküler, ninniler söyleye bilirsiniz.

Bazen sevdiği bir oyuncağı ya da bir eşyayı yanında isteyebilir hatta bazen ona sarılarak yatmak da isteyebilir buna izin verin. Özellikle elini, eşyalarını emmek isteyen çocuklara uykuya dalma öncesinde yalancı meme verilebilir. Derin uykuya geçtikten sonra ağızındaki yalancı memeyi çıkartın.

SÖZÜN ÖZÜ : İyi bir uyku düzeni için sabırlı olun. Sonunda çocuğunuz 15–20 dakika en geç 30 dakika içerisinde ağlamayı sonlandırıp uykuya dalacaktır. O gece uymasa da ertesi gün ve daha ertesi günlerde de ısrarla aynı programı uygulamaya devam edin. Bu programı uygularken belki birkaç gün zorlanacaksınız, yorulacaksınız, uykusuz kalacaksınız. Asla pes etmeyin. Kararlı bir şekilde, ödünsüz olarak bu programı uygulamayı sürdürürseniz sonunda kazanan siz olacaksınız.

 

                                                                        Bol sabırlar

                                                                 Dr. Yılmaz Bay

                                                Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

 

Yorumlar kapalı.