Çocuğunuzla birlikte kitap okuma alışkanlığı kazanmak için hiçbir zaman erken ya da geç değildir. Doğduğu günden itibaren ona kitap okumaya başlayabilirsiniz. İlk yılları kaçırdıysanız da önemli değil; hemen, şu anda bu alışkanlığı birlikte, keyifle oluşturabilirsiniz.

Kitaplar sayesinde çocuğunuz çok şey öğrenecektir ama en güzeli birlikte güzel bir anı paylaşmak, farklı maceralara yelken açmak ve bu şekilde daha da yakınlaşmak olacaktır. Bunun dışında;

  • Kitaplar çocuğunuzun farklı canlıları, farklı hayatları, farklı yerleri tanımasına yardımcı olur, ufkunu genişletir.
  • Kitaplar çocuğunuzun merakını uyandırır, hayal gücünü genişletir.
  • Kitaplar sayesinde çocuğunuzun kelime haznesi genişler, dil kullanma becerisi artar.
  • Yapılan araştırmalar gösteriyor ki kitaplar yalnızca dil becerisi değil entelektüel gelişimi ve matematik becerisini de artırır.
  • Kitaplar çocuğunuzda yazı farkındalığı oluşturur ve vakti geldiğinde zorlanmadan okumaya başlar.
  • Kitap okumayı aile rutininizin bir parçası haline getirirseniz, çocuğunuz kitap okumanın bir ödev ya da görev olarak değil sevilecek eğlenceli bir aktivite olarak görecektir.

Tabii bunun için çocuğunuzun yaşına uygun kitaplar seçmek çok önemlidir. Bir de her şeyde olduğu gibi bebeğinizin bir alışkanlık kazanmasının en kolay yolu sizi bunu yaparken görmesidir. Bebekler ebeveynlerini taklit yoluyla hayata hazırlanır. Örneğin ebeveynlerin elinde ne görürlerse onu isterler. Kendi önüne konan yemekleri değil de anne babalarının yedikleri yemekleri yerler, ellerine verilen oyuncağı değil de anne babalarının ellerindeki şeyleri isterler. Hayatta kalabilmeleri için içgüdüsel olarak anne-babalarını takip etmeleri gerektiğini bilirler. O yüzden, bebeğinizle birlikte olduğunuzda, elinizde telefon ya da ipad varken onun tek başına oyuncaklarla ya da kitaplarla vakit geçirmesini beklemek boşuna olur. Bebeğinizin kitaplarla vakit geçirmesini istiyorsanız sizin de kitaplarla vakit geçirmeniz önemlidir.

Okul öncesi dönemde kitap seçerken dikkat etmeniz gereken noktalar yaşa göre çeşitlidir. Fakat ortak nokta, çocukların kitapları sizin artık o kitabı yırtıp atmak isteyeceğiniz noktaya kadar okutmakta ısrarcı olmaları olacaktır. Bu yüzden seçtiğiniz kitapların kaliteli olmasına, iyi yazarlar ve iyi çizerlerin ellerinden çıkmış olmasına özen gösterirseniz kendiniz ve çocuğunuza kitap okuyan diğer aile bireyleri için de iyilik yapmış olursunuz. Bir de unutmayınız, kitaplardaki metinler henüz pek gelişmemiş olsa da görseller çocuğunuzun sanat zevkinin şekillenmesinde rol oynayacaktır; bu yüzden kitap seçerken illüstrasyonlar da önem kazanır.

 

0-1 Yaş Bebek Kitapları

Bu dönemde bebekler her şeyi elleriyle ve ağızlarıyla tanımak isterler. Dolayısıyla bebeğinizin eline vereceğiniz kitapların dokunma duyusuna hitap etmesi önemlidir. Bir de görme yetileri gelişme aşamasında olduğu için karışık illüstrasyonlar yerine bir sayfada tek bir objenin resminin olduğu kitaplar tercih edilebilir.

Bu dönemde kitap seçerken önemli bir kriter de bebeğiniz ağzına götürdüğünde parçalanmamasıdır. Bu yüzden, bu dönemde bebekler için özel üretilmiş karton ya da bez kitapları tercih edebilirsiniz.

Bu yaş grubu için kitap önerileri:

  • Pearson Yayınlarının hazırladığı “Bebek Dokun ve Hisset”, “Bebek Dokun Öğren” serileri
  • Doğan Egmont Yayınlarının hazırladığı “Çek Bırak – Hayvanlar” ya da “Tüylü Dostlar” gibi karışık görsellerin olmadığı kitapları tercih edebilirsiniz.

Bebeğinizle birlikte bu kitaplara bakıp sayfaları çevirip gördükleriniz hakkında sohbet edebilirsiniz. Tabii yalnızca bebek kitaplarıyla sınırlı kalmanız gerekmez. Hatta piyasada bulunan Renkler, Şekiller, Sayılar gibi yalnızca öğretme kaygılı bebek kitaplarına alternatif olarak, kendi sevdiğiniz kitaplardan bölümler okuyabilir, kendi sevdiğiniz masalları anlatabilirsiniz. Sizin sesinizi duymak bebeğinizi rahatlatacaktır.

 

1-2 Yaş Kitapları

Bu dönemde bebekler araştırmayı, yeni şeyler keşfetmeyi, düğmelere basıp onların ne işe yaradıklarını görmeyi, işaret etmeyi, parmaklarını bir şeylerin içerisine sokmayı çok severler. Bu dönemdeki favorileri genellikle kapakçıklı kitaplar ve delikli, düğmeli, müzikli kitaplar olacaktır.

 

Kapakçıklı Kitaplar:  

Bu dönemde bebekler ce-ee oynamaya bayılırlar. Defalarca bıkmadan o tanıdık yüzü görmek için örtüyü ya da ellerinizi çekerler. Bu kapakçıklı kitaplar da onlar için bir nevi ce-ee oyununa benzer. Bıkmadan usanmadan kapakçıkları kaldırır, saklanan resmi bulunca her defasında aynı coşkuyla sevinirler. Julia Donaldson’ın kafiyeli metninleri ile daha da zevkli hale gelen Meşe Palamudu Ormanı’ndan Masallar serisi bu yaş grubu için çok eğlenceli olacaktır.

 

Delikli Kitaplar

İşaret etmeyi, parmaklarını bir yere sokmayı seven çocuklar için Pötikare Yayınlarından çıkan delikli kitaplar serisi çok iyi hazırlanmış. “Senin Sesin Hangisi?” kitabında değişik hayvanların seslerini çıkarırken birlikte eğlenebilir, “Dönen Tekerlekler” kitabında farklı tekerlekli taşıtları tanıyabilirsiniz.

Bir başka önemli delikli kitap da Eric Carle’ın “Aç Tırtıl”ıdır. Bu kitap 1969 yılında yayımlanmış, 30’dan fazla dile çevrilmiş ve bir klasik haline gelmiştir. Hem sanatsal hem eğitici değeri yüksek, hem de oldukça eğlenceli bir kitaptır.

 

Müzikli kitaplar

İş Bankası Yayınlarından Orman Orkestrası serisi meraklı parmaklar için çok iyi tasarlanmış bir seridir. Kaotik duyulan dijital müzikli kitaplardan farklı olarak bir bütünü oluşturan enstrümanların sesleri 1 yaş çocuklarının algılayabileceği derecede basit bir şekilde ayrı ayrı kaydedilmiş. En sonunda tüm enstrümanları birlikte bir orkestra olarak dinleme seçeneği parçaların bir araya geldiğinde bir bütünü oluşturmasını, güzel bir uyum yakalamasını gösteriyor.

 

Rutin/Ritüel Kitapları

1 yaşından sonra bebeğiniz artık rutinleri öğrenmeye başlar. Siz “Dışarı çıkıyoruz” dediğinizde ayakkabılarını ve ceketini getirir, “yemek zamanı” dediğinizde sandalyesine doğru gider. Bu yüzden bu dönemde oluşturmak istediğiniz rutinleri/ritüelleri kitaplarla destekleyebilirsiniz. Genellikle uyku rutinlerinin resmedildiği kitaplar ebeveynler tarafından daha çok tercih edilir ve fakat siz önem verdiğiniz diğer rutin ve ritüellerle ilgili kitapları da bu dönemde tercih edebilirsiniz.

Uyku rutini için kitap önerisi: Ayıcıkların Uyku Vakti / Georgie Birkett

 

 

 

2-3 Yaş Kitapları

2 yaşındaki çocukların çoğu –henüz tam konuşamasalar da– yüzlerce kelimenin anlamını bilir, basit sıralı komutları anlar ama her zaman yerine getirmeyi tercih etmeyebilir. Bu yaşın asıl özelliği, kendisinin birey olduğunun farkına varması ve kendi dışındaki insanlara karşı merak duymasıdır. Özellikle kendisi gibi küçük insanlar ya da yavru hayvanlarla ilgili hikayelere ilgi gösterir, buradaki kahramanların isimlerini öğrenir ve onların küçük sıralı öykülerini takip edebilir.

Bu yaş grubu için kitap önerileri:

  • Bir Kocaman Eşşek / Annemarie Van Haeringen, Rindert Kromhout (Can Çocuk)
  • Prinç Lapası ve Küçük Ejderha / Feridun Oral (Yapı Kredi Yayınları)
  • Seninle Ben Küçük Ayı / Martin Waddell (Kır Çiçeği Yayınları)
  • Gergedanlar Krep Yemez / Anna Kemp (Pearson)
  • Şuşu Serisi / Yıldıray Karakiya, Başak Günaçan (Redhouse Kidz)
  • Kağıt Bebekler / Julia Donaldson, Rebecca Cobb (İş Bankası Kültür Yayınları)
  • Elmer / David McKee (Mikado Yayınları)
  • Bekçi Amos’un Hastalandığı Gün / Philip C. Stead (Yapı Kredi Yayınları)

 

 

3-5 Yaş Kitapları

Bu dönemde dil becerisi iyice gelişen çocuklar dilin şiirsel kullanımını, tekrar eden metinleri çok severler. Bu yaş grubu için kafiyeli anlatım içeren kitapları tercih edebilirsiniz. Ayrıca sohbet etmeye de bayılırlar, bu yüzden ayrıntılı resimlerin olduğu kitaplar da bu yaş grubu için idealdir.

Bu yaş grubu için kitap önerileri:

30’dan fazla dile çevrilmiş ve adeta bir klasik haline gelmiş Gruffalo (Tostoraman / Yayazula) kitabının yaratıcıları Julia Donaldson ve Axel Scheffler ikilisinin yazıp resimlediği kitaplar bu yaş grubunun en sevdiği kitaplar olacaktır:

  • Pırtık Tekir
  • İyi Yürekli Dev Memo
  • Minik Salyangoz Pepe ile Dev Balina Zeze
  • Zogi ve Uçan Doktorlar
  • Yayazula
  • Yayazulanın Çocuğu
  • Minik Balık Okyanus Macerası
  • Zogi ve Uçan Doktorlar

 

Tekerlemelere meraklı, değişik sesler çıkarmayı seven, her tür duygusunu coşkuyla yaşayan bu yaş grubu çocukları için Tülin Kozikoğlu’nun yazdığı ve Sedat Girgin’in resimlediği “Leyla Fonten” serisi de çok eğlencelidir.

  • İnatçı Kirpi Mina
  • Sabırsız Sinek Feza
  • Öfkeli Örümcek Rıza
  • Kısanç Kurbağa Eda
  • Tembel Balık Sefa
  • Korkak Kuş Sema
  • Bilmiş Fare Tuna
  • Mutsuz Kedi Dila

 

4 yaşına geldiklerinde çocuklar artık daha kompleks metinli cümleleri anlayabilir, hayal dünyasına dalıp arkadaşlarıyla birlikte canlandırma oyunları oynayabilirler. Bu yaş grubunun bir özelliği de çok fazla soru sormalarıdır. 4 yaşında günde 400 soru sorma kapasiteleri vardır. Yaş ilerledikçe soru sayısı da azalır. Ama 4 yaş grubu soruları, her zaman cevap almak için değil, kendi düşüncesini geliştirmek için de sorar. O yüzden her sorduğu soruya ciddi bir yanıt vermeniz gerekmez. Hatta bu şekilde cevap vererek onun felsefi düşünme yeteneğini engellemiş olursunuz. O yüzden bu yaş grubu soru soruyor diye hemen gidip düz bilgi içeren kitaplar almak iyi olmayacaktır. Daha çok soru sormasını ve “Bu konuda sen ne düşünüyorsun?” diyerek kendisinin yanıt vermesini teşvik edebilirsiniz. Bu yaş grubu için en güzel kitaplar hayal dünyasında yolculuğa çıkan, farklı maceralara yelken açan kitaplar olacaktır.

  • Neyse ki, Ne Yazık ki / Michael Foreman (Kır Çiçeği Yayınları)
  • Fare Evi Sam ile Julia kitapları / Karina Schaapman (Büyülü Fener)
  • Vesta-Linnea Serisi / Trove Appelgren (Büyülü Fener)
  • Oliver / Birgitta Sif (Kır Çiçeği Yayınları)
  • Kedi Adası / Behiç Ak (Can Çocuk Yayınları)
  • Karga ile Tilki ve Cırcır Böceği ile Karınca / Selçuk Demirel (YKY)
  • Kütüphanedeki Aslan / Michelle Knudsen (Uçanbalık Yayınları)

 

 

5-7 Yaş Kitapları

Bu yaş grubundaki çocukların kelime haznesi ortalama 2000 civarındadır ki bu da yetişkinlerin günlük kullandığı kelime sayısı kadardır. Kelime haznesi gelişen çocuklar için tamamen resimli kitaplardan kısmen resimli kitaplara geçiş yapılabilir. Bu yaş grubu ayrıca bilişsel olarak da daha kompleks fikirleri anlayabilir ve tartışabilir; farklı hayatlar, farklı toplumlar, dünya, evrenle ilgili kitaplar daha çok ilgilerini çekmeye başlar.

  • Findus ve Pettson kitapları / Sven Nordqvist (Ayrıntı)
  • Karaböcü Serisi / Niran Elçi (Günışığı Kitaplığı)
  • Gece Güneşi / Karin Karakaşlı (Günışığı Kitaplığı)
  • Eskiler Alırım / Sevim Ak (Can Çocuk Yayınları)
  • Ben Nasıl Ben Oldum / Katerina Janouch (Ayrıntı)
  • Fil Kadar Narin, Fare Gibi Güçlü / Rachel Bisseuil (Final Kültür Sanat Yayınları)
  • Bink ve Gollie Serisi / Allison McGhee ve Kate Dicamillo (1001 Çiçek)

 

 

7+ Yaş Kitapları

Bu dönemde çocuğunuz kendi kendine okumaya başlayacaktır. Yapacağınız en büyük hata çocuğunuza kitap okumayı bırakmak olacaktır. Çünkü bu dönemde onun kendi başına okuyabileceği metinler genellikle ilgi çekici bir öyküsü olmayan, hatta çoğu zaman bir öyküsü olmayan, okuma becerisinin geliştirilmesine odaklanmış teknik ve mekanik metinlerdir. Bırakınız çocuğunuz istiyorsa onları okulda okusun ama siz evde mutlaka birlikte iyi kitaplar okumaya devam edin.

Unutmayın, okumak yalnızca edebi kültürle ilgili değildir. Birlikte okumak, hem çocuğunuzla bağ kurmak için hem de çocuğunuzun ve sizin duygusal, psikolojik ve ruhsal sağlığı için de iyileştiricidir.

  • Kumkurdu Serisi / Asa Lind (Pegasus Yayınları)
  • Küçük Bir Kız Tanıyorum 7 yaşında (6’dan 10’a kadar devam ediyor) / Nezihe Meriç (Yapı Kredi Yayınları)
  • Astrid Lindgren’den Şamatalı Köy ve Pippi Uzunçorap serileri (Pegasus)
  • Güzel, Açıkgöz, Cesur Kızlar serisi / Beatrice Masini (Can Çocuk Yayınları
  • Behiç Ak ve Sevim Ak’ın kitapları
  • Fantazi edebiyatının dünyaca ünlü yazarı Ursula K. Le Guin’in “Kanatlı Kediler Masalı” (4 kitaplık mini seri) bu yaş grubu için ideal olacaktır.

 

 

Ebeveyn Kitapları

“Bir çocuk yetiştirmek için bir köy gerekir” sözünü duymuşsunuzdur. Ancak modern toplumlarda, giderek yalnızlaşan ailelerin etrafında destek alabilecekleri bir köy olmadığı gibi kendileri de çoğu zaman köyde büyümedikleri için bebek bakımıyla ilgili tecrübeleri pek fazla değildir. Ama neyse ki yardım alabileceğiniz pek çok kitaba erişim artık kolaylaşmıştır. Ebeveynlik maceranızda size yardımcı olabilecek kitap önerileri:

  • Anne Baba Çocuk Arasında / Haim G. Ginott, Alice Ginott
  • Denemediğim Yol Kalmadı: 1-5 yaş arası çocukları anlama rehberi / Isabelle Filliozat (Kuraldışı Yayınları)
  • Sabrımı Zorluyorsun: 6-11 yaş arası çocukları anlama rehberi / Isabelle Filliozat (Kuraldışı Yayınları)
  • Anne Baba Olma Rehberi / Richard Templar (Kuraldışı Yayınları)
  • Kardeş Rekabeti / Adele Faber (Doğan Kitap)
  • Çocuk Ruh Sağlığı /Atalay Yörükoğlu (Özgür Yayınları)
  • Kızımı – Oğlumu Yetiştiriyorum / Mine İzgi (Türdav Yayınları)
  • Harika Çocuk Nasıl Yetistirilir? / Tim seldin (Kaknüs Yayınları)

 

Bebeğinizin ilk yıllarda pratik bebek bakımı konularında yardım almak için:

  • Bebek Bakım Sorunlarına Mucize Çözümler / Tracy Hogg (Gün Yayıncılık)
  • Harika Haftalar / Hetty Van De Rijt (Pegasus)
  • Bebeğinizin İlk Yılında Sizi Neler Bekler? / Arlene Eiseberg- Heidi E. Murkoff- Sandee E. Hatbaway (Epsilon Yayınevi)
  • Bebekler için beyin geliştirici zeka oyunları / Jackie Silberg (Platform Yayınları)
  • O Tabak Bitecek (mi)? / Gill Rapley, Tracey Murkett (Gün Yayıncılık)

Yorumlar kapalı.