OKULLAR BAŞLARKEN ÇOCUĞUMUZUN BAĞIŞIKLIĞINI NASIL GÜÇLENDİREBİLİRİZ?

Bağışıklık sistemi; vücudun bakteri, virüs, mantar ve parazit gibi hastalık yapacak etkenleri tanıması bunlarla savaşması ve daha sonra bunları hatırlamasını içeren çok karmaşık bir sistemdir. 

Bu Sistemin Ana Elemanları;

• Akyuvarlar (Lökositler): Mikroplarla mücadelede görevli askerlerdir.
• Lenf Bezleri: Bağışıklık hücrelerinin toplandığı ve yabancı maddelerin filtrelenip tanındığı yerlerdir. Vücuda giren yabancı maddeler, mikroplar bu bezelerde tutulur, daha ilerilere gitmesi engellenir ve vücudun ilk savaşı bu bezelerde başlar.
• Dalak: Kanın yabancı maddelerden temizlendiği, bağışıklık hücrelerinin üretildiği organdır.
• Kemik İliği: Bağışıklık hücrelerinin üretildiği ana organdır.
• Timus Bezi: Özellikle çocukluk döneminde bağışıklık hücrelerinden en önemlisi olan T-Lenfositlerinin üretildiği organdır.
• Cilt ve Mukozalar: Mikropların vücuda girmesini engelleyen ilk savunma sistemleridir. 
• Bademcikler ve Geniz Eti: Ağız ve burundan giren yabancı maddelerin, mikropların tanınmasında ve onlara karşı ilk savaşın başlatılmasında görevli organlardır. 

Çocukların bağışıklık sistemleri doğumdan itibaren sürekli gelişim halindedir. Kreş ve anaokulu yıllarında toplu yaşam alanlarında olması nedeniyle mikroplarla temas arttığı için bu gelişim çok daha hızlı olmaktadır. Normal ve sağlıklı çalışan bir bağışıklık sistemi normal ve sağlıklı bir yaşam için yeterlidir.

Sağlıklı Çalışan Bir Bağışıklık Sistemi İçin Neler Yapılmalıdır;

• Sağlıklı ve Dengeli Beslenme: Süt, yoğurt, ayran, kefir, et, balık, tavuk, yumurta, tam tahıllar, baklagiller, mevsimin taze sebze ve meyveleri, özellikle koyu renkli sebze ve meyveler, turşu, tam tahıl ekmeği, ekşi maya ekmek, tarhana, zeytinyağı, fındık, fıstık, ceviz, badem gibi kuruyemişler dengeli bir şekilde çocuğa verilmelidir.Tek tip beslenmeden uzak durulmalıdır. Hazır gıda, paketli gıda, şekerlemeler ve katkı maddesi içeren ürünler çocuğa verilmemelidir.
• Düzenli ve Kaliteli Uyku: Büyüme hormonları (somatotropin hormonu) uykuda salgılanır ayrıca vücutta enfeksiyonlara karşı savaşan sitokinlerde uykuda salgılanır. O nedenle uyku sağlıklı bir bağışıklık için çok çok önemlidir. Okul çağındaki bir çocuğun 9-10 saatten az olmamak üzere doğa ile uyumlu bir uyku düzeni olmalıdır. Akşam saatlerinde ekrandan uzak sakin bir şekilde uykuya hazırlanılmalı. En geç 22:00 dolaylarında çocuk yatağında olmalıdır. 
• Fiziksel Aktivite Artırılmalıdır: Her gün yaşına uygun aktif oyun ve fiziksel aktivite yapması sağlanmalıdır. Mümkünse açık havada daha çok zaman geçirmelidir. 
• Yeterli Su Tüketimi Sağlanmalıdır: Su vücuttaki toksinlerin atılmasına ve bağışıklık sisteminin düzenli çalışmasına yardımcı olur. Yaşına ve günlük aktivitelerine uygun su tüketimi sağlanmalıdır. 
• Çocukluk Çağı Aşılarının Düzenli Olarak Yapılması: Yaşına uygun aşıların geciktirilmeden yapılması gerekir. Aşılar; temiz sudan sonra bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış en önemli sağlık uygulamalarıdır. 
• El Yıkama: Özellikle dış ortamdan eve girince, yemeklerden önce ve sonra , tuvalet öncesi ve sonrası, şüpheli bir temastan sonra ellerin en az 20-30 saniye süreyle uygun bir şekilde yıkanması çocuğa öğretilmeli, aile bu konuda çocuğa örnek olmalıdır. Günde en az 2 kez yemeklerden 20 dakika sonra en az 2 dakika olmak üzere dişler düzenli bir şekilde fırçalanmalı. Çocuğun kullandığı eşyaların temizliğine özen gösterilmeli.
• Tütün ve Tütün Ürünlerinden Uzak Durmak: Sanında sigara içilen çocuklar solunum yolu enfeksiyonlarına daha sık yakalanırlar ve solunum yolu enfeksiyonları daha ağır seyreder.  Çocuğun bulunduğu ortamda kesinlikle sigara içilmemelidir.
• Ruhsal Sağlık: Sağlık; kişinin ruhsal ve bedensel olarak tam bir iyilik halinde olması demektir. Ruhsal sağlık bedensel sağlığın ayrılmaz bir parçasıdır. Çocuğunuzun sevgi dolu, güvenli bir ortamda büyümesi için ne gerekiyorsa yapın. Her fırsatta çocuğunuza onu sevdiğinizi söyleyin ve bunu hissettirin. Bu onun bağışıklık sistemini güçlendirecektir. 
• Düzenli Sağlık Kontrolü: Çocuğunuzun yaşına uygun periyodik sağlık kontrollerini mutlaka yaptırmalısınız. Ayrıca okullar başlarken mutlaka çocuğunuzun sağlık kontrolünü yaptırmalısınız. Gelişimi yaşına uygun mu, boy ve kilo alımı normal mi, vitamin mineral değerleri normal mi, kansızlık var mı, görmesi, işitmesi normal mi, eksik aşıları var mı, bunlarla ilgili her hangi bir tetkik gerekir mi?Tüm bunların doktor tarafından kontrol edilmesi gerekir.

SÖZÜN ÖZÜ: Yaşına uygun gelişim gösteren, yeterli ve dengeli beslenen, yeterli uyuyan, yeterince açık havada zaman geçiren,sevgi dolu bir ortamda büyüyen bir çocukta bağışıklığın ekstra güçlendirilmesine gerek yoktur. Çocuğunuza doktorunuza danışmadan rastgele vitamin, mineral, bitkisel takviyeler bağışıklık güçlendirici denilen çöp gıdaları asla kullanmayınız. Kontrolsüz kullanılan bu ürünler çocuğunuza yarar yerine zarar verebilir.

Dr. Yılmaz BAY 

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı