Burun Salgısı – Burun Müküsü – Sümük
Halk arasında sümük olarak ta adandırılan burun salgısı (Burun Müküsü) tüm canlılar için hayati bir öneme sahiptir. Burun tarafından salgılanan müküs (Sümük) denilen yapışkan sıvı solunumla alınan havayı nemlendirir, ısıtır, filtre eder, temizler. Burun içine giren yabancı maddeler, tozlar, mikroplar, polenler bu müküs tabakası tarafından tutularak dışarı atılır.
Burun Müküsünün (Sümük) Vücuda Olan Yararları:
- Solunum yollarını temizler, yabancı maddeleri uzaklaştırır,
- Polen ve toz gibi alerjen maddelerin birikmesine engel olur,
- Burundan giren mikropları tutarak sinüzit ve kulak iltihabı gibi ciddi enfeksiyonların gelişmesini engeller,
- Burnun doğal temizlenmesini sağlar,
- Burnu nemlendirir,
- Koku ve nefes alma kalitesini artırır,
Burnun ön kısmındaki müküsler sümkürme ile dışarı atılır. Sümkürmeden önce, öncelikle serumfizyolojik ya da deniz suyu denilen burun damlaları ile burundaki müküsün yumuşatılması gerekir. Burundaki müküsü temizlemek için bir burun deliğini parmakla kapatıp diğer burun deliğinden lavabo ya da bir mendile yavaşça sümkürülmeli. Daha sonra aynı işlem diğer burun deliği için yapılmalı. Sümkürme işleminin şiddetli yapılması burun kan damarlarını çatlatarak burun kanamasına neden olabilir. Kulağa ve sinüslere burun sıvısı kaçabilir hatta kulak zarı bile delinebilir. Onun için şiddetli bir sümkürme yapmamaya özen gösterilmelidir.
Burnun orta, iç ve arka kısmındaki; müküsler burun içindeki gözle görülmeyen Silia adı verilen ince titrek tüycüklerin saniyede 250’ye varan titreşimi ile arkaya, geniz boşluğuna itilir. Oradan da mideye giderek midede imha edilir, sindirilir.
Sümüğün incelenmesi bize çocuğun hastalığı hakkında çok fazla bilgi verir.
- Berrak – Şeffaf Akıntı = Soğuk algınlığı başlangıcı ya da alerji göstergesidir.
- Beyaz Akıntı = Solunum yolu enfeksiyonlarının ilk 2 – 3. gününde olur.
- Sarı Akıntı = Solunum yolu enfeksiyonlarının 3 – 4. gününden sonra başlar. Bağışıklık hücrelerinin mikropla savaştığının göstergesidir.
- Koyu Yeşil Akıntı = Solunum yolu enfeksiyonlarının ilerleme aşamasında olduğunu gösterir. Bu dönemde hastalığa öksürükte eklenmiştir.
- Uzun Süreli Yeşil Akıntı = Akıntı 7 – 10. günden sonra devam ediyorsa, akıntıya yüksek ateş, kulak ağrısı, baş ağrısı eşlik ediyorsa üst solunum yolu enfeksiyonu orta kulak iltihabı ya da sinüzite çevrilmiş olabilir.
- Kırmızı Kanlı Akıntı = Kulak iltihabı ya da sinüzit sonucu olabilir.
- Tek Taraflı Kötü Kokulu Akıntı = Burunda yabancı cisim olasılığını düşündürmelidir.
SÖZÜN ÖZÜ; Burun salgısı (sümük) vücudun bir savunma mekanizmasıdır. Onu illa dışarı atacağım diye zorlamayın, zamanı geldiğinde o doğal yollarla kendiliğinden dışarıya çıkacaktır.
Dr. Yılmaz BAY
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzamanı