Pişik (Diaper Dermatit – Bebek Bezi Dermatiti); bebek ve küçük çocukların alt bezinin altında kalan bölgede idrar ve gaitanın ciltle teması, nem artışı, sürtünme gibi etkenlerle cildin bütünlüğünün ve bariyer işlevinin bozulması sonucu ortaya çıkan döküntü ve kızarıklıklarla oluşan bir cilt problemidir. 

Bebeklerin ince ve hassas olan alt derisi; bez uygulanması ile uzun süre kapalı kalır ve hava alamaz. İdrar ve gaita ile uzun süre temas, aşırı nem, ıslaklık, bezin deriye sürtünmesi, bazen de derinin birbirlerine sürtünmesiyle bebeğin alt bölgesindeki derinin üst tabakasının bariyer etkisi ve bütünlüğü bozulur. Bebeğin alt bölgesindeki deri pütürlü ve kırmızı bir görünüm alır. İşte bu görünüme halk arasındaki deyimi ile PİŞİK denir. İlerleyen durumlarda bozulan bu deri içine kolayca bakteri ve mantar gibi mikroplar girerek daha fazla kabarıklık ve kızarıklığa neden olur. Önlem alınmaz ise kızartılı küçük şişlikler, içi su dolu kabarcıklara çevrilebilir. Daha ileri vakalarda deride soyulmalar, yüzeysel ülserler oluşabilir. Normal pişik üzerine mikrop biner ise deri döküntüleri daha parlak ve daha kırmızı bir renk alabilir, irinli sivilceler görülebilir. Bazen de bu lezyonlar bezin temas ettiği alanın dışına kadar yayılabilir.

BAŞLICA PİŞİK OLMA NEDENLERİ

• Pişiğin temel nedeni bebeğin alt bölgesinin kapalı ve ıslak olmasıdır.
• Alt bezinin küçük olması,
• Bebeğin alt bezinin sıkı bağlanması. Bebeğinizin alt bezi çok sıkı bağlanırsa; altının hava ile teması daha fazla engellenir. Çiş ve kaka alt deriyle daha yakın temas eder. Bu da başlıca pişik nedenidir,
• Alt bezine bağlı alerjik reaksiyonlar,
• Bebeğin altı ıslak ve nemli iken; alt bezinin bağlanması,
• Alt bezinin yeterli sıklıkta değiştirilmemesi sonucunda idrar ve dışkı ile daha uzun süreli temas,
• Bebeğin altının aşırı temizlenmesi sonucu derinin fazla kuruması ve tahrişi,
• Alt bezi ve giysilerinden kaynaklanan sürtünme ve tahriş,
• İshal sonucu bozulmuş asitli gaita ile temas,
• Bütünlüğü bozulmuş deriye bakteri ve mantar enfeksiyonlarının eklenmesi,
• Bebeğin cildine temas eden temizlik maddelerine karşı alerji,
• Annenin ve bebeğin antibiyotik kullanması sonucu gelişen gaita değişiklikleri.

PİŞİK NASIL ÖNLENİR

        Bebeğinizde pişik gelişmemesi için ; Öncelikle sık sık altını açın, açık bırakın, havalandırın.Yaz ayı ise güneşe çıkartın. Kış aylarında ıslak pamuk mendil ya da ılık suya batırılmış pamukla altını sildikten sonra temiz bir havluyla fazla bastırmadan nazikçe altını kurulayın. Emzirmeden 5-10 dakika önce bir bez değiştirme örtüsü üzerinde bebeğinizin altını açın. Gaita yapmış ise; ılık su ve sabun ile altını temizleyin. Yalnızca idrar yapmış ise; ılık suya batırılmış bezle ya da parfüm, alkol, paraben içermeyen çocuklar için üretilmiş ıslak pamuk bezlerle altını silebilirsiniz. Altı kirli değilse ya da altını temizledikten sonra bebek bezini; alt bölgesinin hava almasını engellemeyecek, etrafa çiş ve gaita sıçratmayacak kadar kapalı olacak şekilde altına yerleştirin, sıkı bağlamayın. Emzirme süresince bezi altında, bez değiştirme örtüsü ile birlikte kucağınıza alın. Emzirmeden sonra 5-10 dakika daha aynı şekilde alt değiştirme bezi üzerinde altı hava alacak şekilde açık kalsın. Bebeğiniz çok büyük bir olasılıkla  bu süreçte çiş ve gaitasını yapar. Çiş ve gaitasını yaptıktan sonra altını temizleyip, kurutup kapatırsanız idrar ve gaitayla en az süre ile temas etmesini sağlamış olursunuz. Bu kurala uyarsanız bebeğinizin pişik olma olasılığını en aza indirmiş olursunuz.

PİŞİKTE TEDAVİ

        Pişik gelişti ise; Bebeğinizin cildinin daha fazla hava alması ve daha az idrar ve gaita ile temas etmesi için altını daha sık açın ve daha uzun süreli altını açık tutun. Özellikle gaita yaptıktan sonra altını; ılık sabunlu su ya da olanak varsa iyi bir temizleme jeli ile yıkayın, bol su ile durulayın ve kuru bir havlu ile fazla bastırmadan nazikçe kurulayın. Daha sonra olanak varsa güneşe gösterin. Soğuk havalarda ise saç kurutma  makinesini en düşük seviyede çalıştırarak altını kurutun. Böylece altının iyice kuru olmasını sağlarsınız. Doktorunuzun önerdiği bir pişik kremini altını kuruladıktan sonra pişik olan bölgeye iyice emdirerek ince bir tabaka halinde, yüze krem sürer gibi sürün. Sağlıklı deriye pişik kremi kullanmak gerekmez. Pişik için ASLA PUDRA KULLANMAYIN. Uzun süren, geçmeyen pişiklerde 60 Watt’lık beyaz ışık veren bir elektrik ampulünü 60 cm uzaktan çocuğunuzun altına 3-4 saat ara ile 15-20 dakika süre ile tutabilirsiniz. Yaz aylarında ise sık sık altını güneşe göstermek en etkili çözümdür. Halk arasında bir söz vardır “GÜNEŞ GİREN EVE DOKTOR GİRMEZ“. Tüm bunları uyguladıktan sonra halen çocuğunuzun pişiği devam ediyorsa altı mikrop kapmış, mantar olmuş, alerjik bir maddeyle temas etmiş olabilir. Mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

BEBEĞİNİZ PİŞİK OLMUŞSA NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURMALISINIZ ?

• Pişik olan bebeğiniz 6 aydan küçük ise,
• Yukarıdaki önlemleri aldığınız halde pişik 1 haftadan sonra halen devam ediyor ise,
• Bebeğinizin alt bölgesindeki cildi parlak kırmızı renk alıp döküntüler kasıklara doğru yayılmış ise,
• Kırmızı döküntüler sivilceli bir hal alıp bez bölgesinden dışarı çıkmış ise,
• İçi su dolu kabarcıklar, küçük yaralar olmuş ise,
• Bebeğinizin altında içi cerahat dolu büyük kabartılar oluşmuş ise,
• Bebeğiniz aşırı huysuz, huzursuz, her zamanki gibi beslenmiyor ve kilo kaybediyor ise MUTLAKA DOKTORUNUZLA İLETİŞİME GEÇMELİSİNİZ.

Dr. Yılmaz Bay

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı