8
May
2010

4-5 AY

doktoryilmazbay No Comments

“Hiç bir besin anne sütünün yerini tutamaz”

                Bebeğinizin ve sizin en mutlu günleriniz; tadını çıkarmaya çalışın. Uyanık olduğu tüm zamanlarda sizi yanında görmek istiyor. Üstelikle sizi başkalarından kıskanıyor.  Artık her iki gözünü de kullanabiliyor ve sizi daha iyi izliyor. Eşyaları 180 dereceye kadar izleyebiliyor. Düğme gibi küçük cisimleri görebilir ancak yakalayamaz. Canlı renkleri soluk renklere tercih ediyor. İki elini birleştirebiliyor. Elleriyle örtüsüyle ya da elbisesiyle oynayabiliyor. Yüzükoyun yatırıldığında; ağırlığını kollarına vererek başını iyice kaldırabiliyor. Hatta sırt üstünden yüz üstüne dönebiliyor. Ayakta tutulunca basmaya çalışıyor.  Kucakta iken önündeki masaya vuruyor ve bundan da büyük zevk alıyor. Kucağınızda canlı destekli, yastıklarla desteklenirse kısa süreli cansız destekli oturabilir. DİKKAT !!! düşebilir.4.aydan itibaren yüksek bir yerde yalnız bırakmayınız..              

               Yüksek sesle gülüyor, müzik dinliyor, hoşlandığını belli ediyor, mamasını görünce heyecanlanıyor, sırt üstü yatışta eşyalara uzanabiliyor. Bir cismi istemli olarak tutup ağzına götürebiliyor. Oyuncakları eli ile işaret edebiliyor. Seslenince başını çeviriyor ve seslenen kişi ile ilgileniyor.

        Bebeğinizi – çocuğunuzu 3 yaşına kadar ekrandan uzak tutun. Televizyon, bilgisayar, tablet, PC, akıllı cep telefonlarını kullanmasına izin vermeyiniz. Siz de çocuğunuzun yanında bu çeşit aletleri kullanmayın ve her türlü görsel iletişim araçlarından uzak durun. Cep telefonunuzu yalnızca acil iletişim için kullanın.  Zamanınızı sosyal medyada gezinmek yerine bebeğinize ayırın çünkü sosyal medyada bebeğinizden daha güzel ve sizi daha çok ilgilendirecek hiçbir şey bulamayacağınızdan emin olun. Anne ve babalık görevinizi bu aletlere yüklemeyin. UNUTMAYIN !!!!!! ÇOCUĞUNUZUN EN İYİ OYUNCAĞI SİZSİNİZ, ÇOCUĞUNUZUN EN İYİ OYUN ARKADAŞI SİZSİNİZ.

OYUNCAK SEÇİMİ

(4-5 AY)

Bu dönem bebeğinizin görsel yeteneklerinin gelişmesi açısından çok önemlidir. 

  • Her türlü parlak renkli cisimler,
  • Değişik renk ve boyutlarda toplar,
  • Değişik renklerde ışık veren oyuncaklar,
  • Müzik kutuları,
  • Çıngıraklar,
  • Dönenceler,
  • Değişik renk ve boyutlarda oyuncak bebekler,
  • Kuklalar 
  • Bebeğinizin bu dönemde ruhsal ve bedensel gelişimine olumlu katkı sağlayan oyuncaklardır.

HANGİ OYUNLARI OYNAYABİLİRSİNİZ?

Uyku ve beslenme zamanları dışında çeşitli oyunlar kurarak onunla oyun oynamalısınız.

  • Onunla tıp, tıp oyunu oynayabilirsiniz. Yanağına parmağınızla dokunurken ” tıp, tıp, tıp parmağım bebeğimin yanağında, tıp, tıp,tıp parmağım bebeğimin göbeğinde ” gibi. Aynı oyunu bebeğinizin parmağını vücudunun çeşitli yerlerine götürerek sürdürebilirsiniz.
  • Kim bu bebek oyunu : Bebeğinizi kucağınıza alıp bir aynanın karşısına geçin. “merhaba bebek ” diyerek ona el sallayın elini kaldırarak  “bak bu bebeğimin elim, şimdi onu öpüyorum, ayağını kaldırarak bak bu bebeğimin ayağı, merhaba ayak” gibi sözlerle vücudunun tüm bölümlerini onunla tanıştırın.
  • Bebek için kırılmayan aynalar vardır. Böyle bir aynanın karşısına geçip çeşitli hareketler yaparak onun sizi taklit etmesini sağlayabilirsiniz. 
  • Uzaktaki oyuncağı almak için hamle yapar; oyuncağını ona belli bir uzaklıktan uzatın.  
  • İki eli ile oyuncağını kucaklayabilir. Bunun için ona yardımcı olun.
  • Çıngıraklı oyuncaklarla oyunlar oynayabilirsiniz. 
  • “Cee “ oyunu oynayabilirsiniz. Yüzünüzü bir bezle saklayarak “anne nerde?” Açarak ta “aaa buradaymış!!!” şeklinde oyunlar oynayabilirsiniz.
  • Dokunma,  gıdıklama temas gibi oyunlar oynayabilirsiniz. 

Eline aldığı her şeyi ağzına götürebilir. Eline verdiğiniz eşyaların temiz, yutamayacağı ve ona zarar vermeyecek eşyalardan yapılmış olmasına dikkat ediniz.

Bu ayki ziyaretinizde doktorunuz ona  6’lı Karma (DaPT-İP-HİB Difteri, aselüler boğmaca,  tetanoz,  çocuk felci, hemofilus influenza tip B  ve Konjoge Pnömokok -KPA Aşısı, Hepati B) aşılarının ikincisini yapacaktır.  Doktorunuzun daha önce önerdiği D vitamin içeren preparata devam etmelisiniz. Bu ay doktorunuz çocuğunuza koruyucu dozda demir ilacı (kan damlası) başlayabilir. Koruyucu dozda başlanan demir ilaçları öncesi kan tetkiki yaptırmak gerekmez. Rutin kan tetkiki her şey normal giderse 1 yaşında yapılacaktır.

KATI-EK BESİNLERE BAŞLAMA

Bebeğinizin beyin gelişiminin % 90’nı ilk 1 yaş içerisinde tamamlanır.  Bu nedenle bebeğinizin ilk yaştaki beslenmesi çok önemlidir. Sağlıklı bir gelişme için boy ve kilo artımı tek başına yeterli değildir. Zihinsel gelişim çok daha önemlidir. Bebeğinizde boy ve kilo gelişimi normal olduğu halde; zihinsel gelişimde gerilik olabilir. Bu da gizli açlık olarak adlandırılan bir çeşit hastalıktır. Bu nedenle çocuğunuza sunduğunuz gıdaların miktar olarak yeterli olması yanında sağlıklı büyüme ve gelişmesi için protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve iz elementleri de dengeli olarak içermesi yaşamsal bir öneme sahiptir. Onun için doktorunuzun beslenme önerilerine titizlikle uymalısınız. Sütünüz bebeğiniz için en uygun besindir.  Sütünüzün değeri hiçbir zaman azalmaz ancak bebeğiniz 4-6 ay dolaylarına geldiğinde sütünüzün miktarı büyümüş olan bebeğinizin sağlıklı büyüme ve gelişmesi için yeterli olmayabilir. Sütünüz  bebeğiniz için yeterli olsa bile  4-6 ay dolaylarında anne sütü alırken anne sütü koruması altında katı- ek besine başlanmalıdır. Bu erken başlangıç bebeğinizde alerji gelişimini önlemesi yanında;  tat duyusu tam gelişmeden değişik tatlara daha kolay alışmasını sağlar. Bu nedenle 4-6 dolaylarında sütünüze ek olarak belirli zamanlarda belirli katı gıdalara başlanması gerekir.

KATI-EK BESİNLERE BAŞLAMADAN ÖNCE AŞAĞIDAKİ NOKTALARA DİKKAT  ETMELİSİNİZ.

  1. Katı-Ek besinlere en erken 4.ayda başlayabilirsiniz. Bebeğiniz 4 ay dolaylarına geldiğinde; kucağınızda canlı destekli, bir köşede veya oturma yastıklarında  cansız destekli ya da desteksiz oturmaya başladığında, bilinçli olarak eşyaları sıkıca tutma, kavrama ve ağzına götürme yetenekleri geliştiğinde katı-ek gıda almaya hazır demektir. Tadım günleri şeklinde ona katı gıda sunmaya başlayabilirsiniz.
  2. Katı-Ek gıdalara en geç 6. Ayda başlamalısınız. Daha geç kalırsanız çocuğunuz anne sütü ya da mamanın tadına iyice alışacak, verdiğiniz tüm gıdalarda anne sütü ya da mamanın tadını arayacak ve katı-ek besini almayı reddedecektir. 
  3. Anne sütü alan çocuklarda anne sütü aldığı sürece asla biberon kullanmayınız. Su dahil her şeyi kaşıkla veriniz.
  4. Katı-Ek gıdalara bebeğiniz tam olarak sağlıklıyken ve de sizin moraliniz çok iyi iken başlamalısınız. Bebeğinize ek gıdayı mutlu bir yüzle ve gülümseyerek sunmalısınız.
  5. Bebeğiniz başlangıçta katı-ek besini diliyle dışarı itebilir. Bu ek besini sevmediğinden değil, çiğneme ve yutmasını bilmediğindendir. Katı-ek besinleri parmak gıda şeklinde ufak parçalara bölüp az miktarda sunarsanız zamanla daha iyi yediğini göreceksiniz. Zaten başlangıçta amaç tanışmadır, elleriyle mıncıklaması, eline yüzüne sürmesi, besinlerle temas etmesi yeterlidir.
  6. Her yeni gıdadan sonra dışkısında değişiklikler olabilir. Özellikle meyve ve meyve suları yoğun karbonhidrat içerdikleri için bu değişiklikler daha belirgin olur. Endişelenmeyin. Katı-ek besini sunmaya devam edin, zamanla dışkısı düzelir.
  7. Başlangıçta katı-ek gıdaları ayrı bir öğün şeklinde vermeyiniz. Emzirmeden 20-30 dakika sonra mümkünse BLW yöntemi ile ya da kaşıkla veriniz.
  8. Bebeğinize verdiğiniz tüm yiyecekleri doğal ve taze ürün kullanarak hazırlamalısınız.
  9. Ticari konserve, dondurulmuş, paketlenmiş gıda ve hazır gıdaları kesinlikle bebeğinize vermeyiniz.
  10. Hazırlanan gıdalar uzun süreli oda ısısında bekletmeyiniz. En fazla yarım saat içerisinde çocuğunuza sunabilirsiniz.
  11. Yeni başladığınız her besine az miktardan başlayıp giderek miktarını artırmalısınız. Klasik beslenme yöntemi ile bebeğinizi besliyorsanız, örneğin ilk gün 1-2 tatlı kaşığı şeklinde başlayıp; her gün 1-2 tatlı kaşığı arttırarak 15-20 gün içinde 1 çay bardağı miktarına kadar (90-100 cc) çıkabilirsiniz.
  12. Katı-ek besinler başlarken bebeğinizi yalnızca kendi sütünüzle besliyorsanız önce alabildiği kadar anne sütü üzerine katı-ek besin sunmalısınız. Formül Mama ile besliyorsanız; önce alabildiği kadar (en fazla 90-100 cc) ek-katı besin, sonra katı-ek besinin üzerine alabildiği kadar formül mama verebilirsiniz. Anne sütü ve formül mama ile besliyorsanız önce alabildiği kadar anne sütü; üzerine alabildiği kadar katı-ek besin (en fazla 90-100 cc)ve ardından da alabildiği kadar formül mama sunmalısınız.
  13. Bebeğiniz yeni besini yememekte ısrar ederse; zorlamayınız, 3-4 gün aradan sonra tekrar deneyiniz.
  14. Aynı anda birden fazla katı-ek gıdaya başlamayınız. Başlanacak iki yeni gıda arasında en az 3-4 gün ara olmasına dikkat ediniz.
  15. Öğünler arasında verilen yiyecekler bebeğinizi doyurabilir. Bu nedenle öğünler arasında bebeğinizi beslemeyiniz.
  16. Yemek suyu, su muhallebisi, şekerli su, çay, şekerlemeler, lokum, nişasta karışımı mamalar katı-ek besin değildir. Bunları bebeğinize kesinlikle vermeyiniz.
  17. Bebeğiniz 1 yaşına gelinceye kadar onun için hazırladığınız ek besinlere tuz ve şeker eklemeyiniz. Ancak 9 ay dolaylarında aile sofrasına oturduğunda; yağı, tuzu ve şekeri abartılmayan ailenin yediği yemeklerden yiyebilir. İyotlu kaya tuzu çocuk dahil tüm aile için en uygundur.
  18. Bebeğinize 1 yaşına kadar patlıcan vermeyiniz.
  19. Bebeğinize 2 yaşına kadar yüksek alerji riski nedeniyle Kivi, Favizm denilen bir çeşit zehirlenmeye neden olabileceği için Yeşil Bakla vermeyiniz
  20. Bebeğinize 1 yaşına kadar alerji riski nedeniyle İncir, Çilek ve Ananas vermeyiniz.
  21. Bebeğinize 1 yaşın kadar çikolata, sucuk, salam, sosis, konserve gıdalar, dondurulmuş gıdalar, tuzlu salamuralar, balık hariç kabuklu deniz ürünleri, patlamış mısır, sakız ve her türlü diyet ürünlerini vermeyiniz.
  22. Bebeğinize 1 yaşına kadar bal vermeyiniz. Balın içinde üreyebilen bir cins mikrop 1 yaşın altındaki çocuklarda bağırsak ve solunum kaslarının sinsice felcine neden olarak çocuğunuzda ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
  23. Her türlü paketli ürünler, hazır gıdalar, salam, sosis, meşrubatlar, hazır meyve suları katkı maddesi içermektedirler ve besleyici değerleri yoktur. ÇÖP BESİN olarak adlandırılan bu gıdaları bebeğinize YAŞAM BOYU vermeyiniz.
  24. Eğer ekonomik durumunuz uygunsa çocuğunuza 1 yaşına kadar hatta mümkünse 2-3 yaşına kadar temel besin kaynağı olarak inek sütü vermeyiniz. Anne sütü yoksa ya da yeterli değilse bebekler için geliştirilen özel bebek sütlerinden (Formül Mamalar) verebilirsiniz. 1 yaşından sonra anne sütü veya formül mama yanında yediği gıdalara ek olarak, çocuğunuz alıyorsa 1 bardak inek, koyun, keçi sütü ya da sütlü tatlılar ve sütlü yiyecekler verebilirsiniz.

           İnek Sütü Neden Verilmemeli ?

  • İnek sütü daha düşük demir ve C vitamini içerir. 
  • Bağırsaklarda gözle görülmeyen küçük kanamalara neden olabilir. 
  • Bebeğinizde Demir Eksikliği Anemisine (kansızlığa) neden olabilir.
  • İnek sütünün tuz ve mineral içeriği anne sütüne göre daha fazladır (özellikle de sodyum potasyum ve klor). Bu da böbrek atık yükünü artırır ve vücudun su dengesini olumsuz etkiler.
  • İnek sütü alan çocuklar sıvı kaybına (Dehidratasyon) daha yatkın olurlar.
  • İnek sütü alerji riskini artırır.
  • İnek sütünün İçerdiği yağın sindirimi oldukça güçtür.
  • İnek sütü içerisindeki D vitamini yeterli olmadığı için sağlıklı kemik ve iskelet gelişimi sağlayamaz.
  • İnek sütü Omega 3 ve Omega 6 gibi yağ asitlerinden fakirdir. Bu maddeler bebeğin gözündeki retina tabakası, beyin hücreleri vücut dokuları ve hormonların gelişimi için çok önemlidir. Eksiklikleri çocuğunuzun bedensel ve ruhsal gelişimini olumsuz etkiler.

KATI-EK BESİNLERE NASIL BAŞLANMALI

BEBEĞİNİZİN TEK BESİNİ 4-6 AYLIK OLUNCAYA KADAR YALNIZCA ANNE SÜTÜDÜR. ANNE SÜTÜ YOKLUĞUNDA İSE BEBEKLER İÇİN ÖZEL OLARAK  HAZIRLANMIŞ FORMÜL MAMALARDIR. 4  AY-1 YAŞ ARASI ANA BESİNİ; YİNE ANNE SÜTÜDÜR. ANNE SÜTÜ YOKLUĞUNDA İSE FORMÜL MAMALARDIR. 

4-6 AYDAN SONRA BAŞLAYACAĞINIZ BESİNLER; ADI GİBİ “EK BESİN”DİR. Bunu asla unutmayınız.

  Bebeğiniz 4-6 ay dolaylarına geldiğinde; kucağınızda canlı destekli, bir köşede cansız destekli ya da desteksiz oturmaya başladığında; bilinçli olarak eşyaları sıkıca tutma, kavrama ve ağzına götürme yetenekleri geliştiğinde; DİŞLERİ OLMASA DA  BLW yöntemi ile ona katı- ek besin başlayabilirsiniz. Nasıl ki bebeğiniz zamanı geldiğin de emekleme, yürüme, konuşma davranışlarını geliştirirken bu yeteneklerinin gelişmesi için ona yardımcı oluyorsanız; kendi kendine beslenmesi için de zamanı geldiğinde gerekli ortamı hazırlayıp, yiyebileceği yiyecekleri uygun kıvamda ve şekilde önüne koyarak yanında olup beslenmesine yardımcı olmalısınız. BLW yönteminde başlangıçta amaç; bebeğinizin yemek yiyerek karnını doyurması değildir. Burada esas olan bebeğinizin dokunma, tatma, koklama, görme, ellerini, kollarını uyum içinde kullanma ve tüm bunların sonunda duyu bütünlemesi aktivasyonu ile beslenme egzersizleri yapmasıdır. Bebeğiniz besinleri eline alacak, ağzına götürecek, şeklini, kıvamını, sıcaklığını, rengini, kokusunu, tadını keşfedecek,  oynayacak, başına, yüzüne,  gözüne sürecek, belki de sizin yüzünüze, gözünüze fırlatacak, etrafa dağıtacaktır. Tüm bunlar  BLW  yönteminin doğal bir akışıdır. Bebekler için bu dönemde katı-ek gıda hayatta kalmak için gerekli besin kaynağı değildir. Bu dönemde bebekler için önemli olan öğrenmek, eğlenmek ve keşfetmektir. Bırakın bebeğiniz bu dönemin keyfini çıkartsın ve beslenmenin ne zaman başlayıp ne zaman biteceğine kendisi karar versin.

Bebeğinize  Katı-Ek  gıda başlamaya karar verdiğinizde ilk başlayacağınız Katı besin 4-6 ay dolaylarında 3 gün ara ile buharda, fırında, ızgarada ya da haşlayarak pişirme gibi yöntemlerle yumuşatılmış patates, havuç, mevsiminde kabak ya da bal kabağı gibi yuvarlak sebzelerdir. Mümkünse BEBEK LİDERLİĞİNDE BESLENME-BABY LED WEANİNG (BLW)   yöntemiyle Katı-Ek besinlere başlayınız. (Size BLW yöntemi ile ilgili ayrıca bilgi verilecektir.)   

BLW yöntemini uygulayamayacaksanız; havuç, kabak, patates gibi gıdaları suda, buharda, fırında pişirip çatalla ezerek de bebeğinize verebilirsiniz. Başlangıçta tek tek sunduğunuz bu gıdaları daha sonra karıştırarak sebze çorbası-püresi şeklinde hazırlayarak da bebeğinize sunabilirsiniz.

SEBZE ÇORBASI-PÜRESİ: 1 su bardağı kaynayan suya;  mevsimine göre olgun ve taze  sebzelerden bir orta boy havuç, patates ya da kabaktan (mevsimine göre bal kabağı da olabilir); en az ikisi koyulur. 1 yemek kaşığı pirinç ya da irmik ilave edilerek lapa kıvamına gelinceye kadar 15-20 dakika kaynatılır. Ateşten alınacağına yakın içerisine 1 yemek kaşığı  bitkisel sıvı yağ; örneğin zeytinyağı eklenir. Lapa kıvamındaki bu karışımdan 1-2 tatlı kaşığı miktarından başlayarak ve her gün 1-2 tatlı kaşığı arttırarak çocuğunuza  verebilirsiniz. En son ulaşacağınız miktar 90-100 cc (1 çay bardağı) kadar olmalıdır. Önce çorba şeklinde sıvı olarak başlanan bu gıdaları zamanla kıvamını koyulaştırarak püre şeklinde de bebeğinize verebilirsiniz. Sebze çorbasını daha lezzetli ve daha besleyici hale getirmek için içerisine sütünüz yeterli ise 90-120 cc anne sütü, eğer sütünüz yeterli değilse 3-4 ölçek  devam maması da  koyabilirsiniz. Sebze çorbasına başladıktan 15-20 gün sonra 1 öğün (90-100 cc) verebilirsiniz. Sebze çorbasına başladıktan 1 ay sonra içerisine 1 öğün  sebze çorbası için 1 çorba kaşığı çift kıyılmış, görünen yağları alınmış dana, kuzu, oğlak, tavuk, hindi kıyması ilave  edebilirsiniz. Evde kıyma yoksa kıyma yerine 1 çorba kaşığı tam tahıl unu da koyabilirsiniz. Sebze çorbasına bebeğinizin yaşı ilerledikçe taze fasulye, bezelye, marul, pazı, ıspanak, bamya, börülce, semiz otu, brokoli, karnabahar, kereviz  (kökü ve iç yaprakları) gibi yeşil yapraklı sebzeler de  ekleyebilirsiniz. 

Sebze  çorbasını her gün hazırlamak gerekmez. Haftanın iki günü; örneğin pazar ve Çarşamba günleri hazırlanması yeterlidir. Hazırladığınız gün ve buzdolabında saklama koşulu ile sonraki 2-3 gün daha verebilirsiniz. Daha sonra vermeyiniz, besin değeri azalır. Sebze çorbası hazırlayamadığınız günlerde bazı mama firmaları tarafından çocuklar için özel hazırlanmış sebze pürelerinden yararlanabilirsiniz. Bazen de evdeki yemeklerden çocuğunuza verebilirsiniz. Örneğin; acısız bebek tarhanası ile yapılmış çorba, pirinç çorbası, mercimek çorbası, yayla çorbası gibi gıdaları da bebeğinize sunabilirsiniz. Sebze çorbalarını besin değerlerinin azalmaması için mümkünse buharda pişiriniz. 

                Katı besinlere başlamakta öncelikle amaç çocuğu pütürlü yiyeceklere alıştırmaktır. Çocuğunuza besin hazırlarken rondo, blender, mikser gibi ezici, öğütücü ve karıştırıcı aletleri kesinlikle kullanmayınız. En iyi ezici çataldır. Unutmayınız. 

Başarı Dileklerimle

Dr.Yılmaz BAY

Comments are closed.
Tüm hakları saklıdır © 2017 | doktoryilmazbay.com sitesinde bulunan yazıların izinsiz ya da kaynak belirtilip link verilmeksizin kopyalanması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre suçtur. Bu sitede yer alan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Doktor tavsiyesi, tanısı ve tedavisi yerine geçmez. Lütfen doktorunuza danışınız.

İLETİŞİM
Donanmacı Mahallesi, Yalı Bulvarı, Yegane Apt., No: 260 Daire:3, 35580 Karşıyaka/İzmir